Hôm nay, ngày 18 tháng 11 năm 2017
Cỡ chữ: A+ A-
ĐẢNG UỶ KHỐI CƠ QUAN TỈNH | GIỚI THIỆU

Bảy điểm mới quan trọng của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015

22.8.2017 - 14:36

Bộ luật Tố tụng hình sự Việt Nam năm 2015 với 510 điều chia làm 9 phần, 36 chương sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2018. Bộ luật lần này có nhiều điểm mới, tiến bộ hơn so với Bộ luật năm 2003; trong đó, theo tôi có một số điểm mới cơ bản, quan trọng như sau:  


1. Điểm mới thứ nhất đó là: Bình đẳng về vị trí giữa người bào chữa tại phòng xử án với người thực hành quyền công tố (Điều 257).

Theo quy định mới, với việc bố trí vị trí ngồi trong tranh tụng của đại diện viện kiểm sát ngang hàng với luật sư, người bào chữa sẽ thể hiện được tính dân chủ, bình đẳng, đổi mới từ mô hình tố tụng xét hỏi sang mô hình tranh tụng để tìm ra sự thật. Xét ở một góc độ nào đó, vị trí chỗ ngồi chưa hẳn đã bảo đảm tốt nhất cho vấn đề soi sáng công lý qua tranh tụng tại tòa. Tuy nhiên, xét về quan hệ tranh tụng thì quyền và nghĩa vụ của Kiểm sát viên và những người tham gia tố tụng ngang bằng nhau, nên đại diện Viện Kiểm sát không thể ngồi cao hơn những người tham gia tố tụng.

Về vấn đề này, ngày 28/7/2017 mới đây, Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao vừa ký ban hành Thông tư 01/2017/TT-TANDTC quy định về phòng xử án.

2. Điểm mới thứ hai đó là: Ghi nhận nguyên tắc “Suy đoán vô tội” (Điều 13).

Người bị buộc tội được coi là không có tội cho đến khi được chứng minh theo trình tự, thủ tục do Bộ luật này quy định và có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật. Khi không đủ và không thể làm sáng tỏ căn cứ để buộc tội, kết tội theo trình tự, thủ tục do Bộ luật này quy định thì cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải kết luận người bị buộc tội không có tội.

Việc ghi nhận nguyên tắc “Suy đoán vô tội” ở Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 đặt ra cho các cơ quan tiến hành tố tụng phải cẩn trọng hơn nữa và có trách nhiệm hơn trong hoạt động chứng minh tội phạm. Bên cạnh đó, khi có những vụ án rơi vào trường hợp chứng cứ không đầy đủ, thiếu vững chắc thì người tiến hành tố tụng sẽ dễ dàng hơn trong việc đưa ra kết luận về kết quả của vụ án theo nguyên tắc “Suy đoán vô tội”, hạn chế tình trạng tạo ra những chứng cứ khống, bịa đặt đã từng xảy ra trong một số vụ án oan, sai trong thời gian vừa qua. Mặt khác, nguyên tắc này cũng đảm bảo cho sự bình đẳng giữa bên buộc tội và bên gỡ tội trong việc xác định sự thật khách quan của vụ án.

3. Điểm mới thứ ba, đó là: Mở rộng diện chủ thể được hưởng quyền bào chữa, bảo vệ quyền và lợi ích.

Ngoài người bị bắt, bị tạm giữ, bị can, bị cáo được quyền bào chữa, nhờ người bào chữa, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 còn bổ sung “người bị tố giác”, “người bị kiến nghị khởi tố”; “người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp” cũng được hưởng quyền bào chữa và nhờ người bào chữa (Điều 57, 58).

Ngoài ra, do Bộ Luật Hình sự 2015 có quy định về truy cứu trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân, nên Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 cũng đã quy định thêm việc: Pháp nhân có quyền được bào chữa thông qua người đại diện theo pháp lật hoặc nhờ người bào chữa (Điều 435).

4. Điểm mới thứ tư, đó là: Mở rộng diện chủ thể người bào chữa, người bảo vệ quyền lợi.

Theo Bộ luật Tố tụng năm 2015 gồm có: Luật sư; Bào chữa viên nhân dân; Trợ giúp viên pháp lý; Người đại diện của người bị buộc tội (Đây là diện chủ thể mới).

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị tố giác, bị kiến nghị khởi tố có đầy đủ các quyền và nghĩa vụ, trong đó đáng chú ý là có quyền có mặt khi lấy lời khai người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố (Điều 83).

5. Điểm mới thứ năm, đó là: Mở rộng các quyền của người bào chữa trong việc thu thập, kiểm tra, đánh giá chứng cứ, đề nghị cơ quan có thẩm quyền tiến hành thu thập chứng cứ (Điều 73, Điều 88, Điều 296).

Người bào chữa có quyền đề nghị tiến hành một số hoạt động tố tụng theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, đề nghị triệu tập Điều tra viên và người tham gia tố tụng khác. Thông qua việc bổ sung các quy định nêu trên, đã tạo điều kiện thuận lợi hơn để người bào chữa thực hiện đầy đủ, hiệu quả hơn các quy định pháp luật về tố tụng hình sự.

6. Điểm mới thứ sáu, đó là: Bãi bỏ các rào cản mang tính thủ tục hành chính, chuyển sang chế độ đăng ký thủ tục bào chữa.

Bỏ thủ tục xin cấp giấy chứng nhận bào chữa và thay bằng việc đăng ký thủ tục bào chữa. Giấy chứng nhận được cấp trong vòng 24 giờ kể từ khi có đủ hồ sơ hợp lệ và đặc biệt, giấy chứng nhận bào chữa sẽ có giá trị sử dụng trong suốt quá trình tham gia tố tụng (Khoản 6 Điều 78).

7. Điểm mới thứ bảy, đó là: Điều chỉnh khái niệm chứng cứ, nguồn, thu thập chứng cứ; xử lý chặt chẽ hơn về vật chứng.

Chứng cứ là những gì có thật, được thu thập theo trình tự, thủ tục do Bộ luật này quy định, được dùng làm căn cứ để xác định có hay không có hành vi phạm tội, người thực hiện hành vi phạm tội và những tình tiết khác có ý nghĩa trong việc giải quyết vụ án. Chứng cứ được thu thập, xác định từ các nguồn: Vật chứng; lời khai, lời trình bày; dữ liệu điện tử; kết luận giám định, định giá tài sản; biên bản trong hoạt động khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án; kết quả thực hiện ủy thác tư pháp và hợp tác quốc tế khác; các tài liệu, đồ vật khác.

Những gì có thật nhưng không được thu thập theo trình tự, thủ tục do Bộ luật này quy định thì không có giá trị pháp lý và không được dùng làm căn cứ để giải quyết vụ án hình sự.

Ngoài những điểm mới nêu trên, vẫn còn rất nhiều điểm mới như: Quy định rõ quyền hạn, nhiệm vụ của cấp trưởng, cấp phó các cơ quan được giao tiến hành một số hoạt động điều tra; quy định về rút ngắn thời hạn tạm giam, việc gia hạn tạm giam cùng nhiều bổ sung về hoạt động điều tra, truy tố, xét xử trong vụ án hình sự; các quy định về chống bức cung, nhục hình… nhưng theo quan điểm cá nhân, tôi cho rằng bảy điểm mới nêu trên là cơ bản, quan trọng nhất, thể hiện được tư duy, quyết tâm đổi mới, cải cách nền tư pháp của Đảng và Nhà nước ta./.  

Duy Dương - Đảng ủy Khối
In tin bàiLưu tin bài
CÁC TIN KHÁC


 
 
 

Android APK